ทุเรียนไทย ราคาต่ำที่สุดในรอบ 5 ปี ราคาหน้าสวนเหลือกิโลกรัมละ 90 บาท

นางสาวขนิษฐา ปะกินำหัง นักวิจัยนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศและการพัฒนา สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ ทีดีอาร์ไอ เปิดเผยว่า ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ทุเรียน กลายเป็นผลไม้ส่งออกอันดับหนึ่งของประเทศไทย โดยเฉพาะตลาดจีน ที่ไทยมีสัดส่วนการส่งออกมากกว่า 90% ของยอดส่งออกทุเรียนทั้งหมด แต่ในปี 2568 อุตสาหกรรมทุเรียนไทย กำลังเผชิญกับความท้าทาย จากปัจจัยภายนอกและภายใน ทั้งด้านการผลิต การตลาด ราคาที่ผันผวน และมาตรการทางการค้าจากประเทศคู่ค้า โดยเฉพาะจีนซึ่งเป็นตลาดหลัก 

 

อย่างเช่น ปัญหาผลผลิตล้นตลาด และการแข่งขันที่รุนแรงในตลาดส่งออกของทุเรียนไทย ที่คาดว่าผลผลิตทุเรียนในปี 2568 จะอยู่ที่ประมาณ 1.682 ล้านตัน เพิ่มขึ้นราว 30.72% จากปี 2567  , ปัญหาเชิงคุณภาพที่กรมวิชาการเกษตร ตรวจพบว่ากว่าร้อยละ 30% ของทุเรียนที่ส่งออกไปจีน เมื่อตอนต้นปี เป็นทุเรียนอ่อนที่ยังไม่เหมาะสำหรับการบริโภค

ส่งผลให้ในเดือนเมษายนที่ผ่านมา ศุลกากรจีนได้เพิ่มมาตรการตรวจสอบอย่างเข้มงวด โดยมีการระงับการนำเข้าทุเรียนจากล้งไทยบางแห่ง เนื่องจากพบว่ามีทุเรียนเกิน 40% มีคุณภาพต่ำ และมีบางล๊อตมีการปนเปื้อนสารตกค้าง เช่น แคดเมียม และสารย้อมสี Basic Yellow 2 หรือ BY2 ซึ่งไม่เพียงส่งผลกระทบต่อยอดขาย แต่ยังสั่นคลอนความเชื่อมั่นในคุณภาพของทุเรียนไทยในสายตาผู้บริโภคจีน

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาที่จีน หันไปนำเข้าทุเรียนจากประเทศคู่แข่งอย่าง เวียดนาม ขณะเดียวกัน ไทยก็เผชิญปัญหาการสวมสิทธิ์ จากเวียดนามเช่นกัน ทำให้ความท้าทายของทุเรียนไทยในปี 2568 ยิ่งเพิ่มขึ้น 

บวกกับเมื่อจีนเริ่มเปิดตลาดให้กับประเทศคู่แข่งอย่างเวียดนามและมาเลเซีย ที่อนุญาตให้ทั้งสองประเทศส่งออกทุเรียนสดเข้าจีนได้ ส่งผลให้ส่วนแบ่งตลาดของไทยลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จาก 95% ในปี 2565 เหลือเพียง 68% ในปี 2566 และลดลงต่อเนื่องจนเหลือ 57% ในปี 2567 ด้วยกลยุทธ์ที่เวียดนามใช้จุดแข็งเรื่องต้นทุนการผลิตต่ำและระบบการส่งออกที่สะดวกและยืดหยุ่น ส่วนมาเลเซียเน้นตลาดพรีเมียมด้วยทุเรียนพันธุ์ Musang King

จากปัญหาที่เกิดขึ้นนั้น ทำให้ราคาทุเรียนภายในประเทศตกต่ำลงอย่างมาก จนราคาสามหลักในช่วงต้นฤดูกาล ที่อยู่ที่ 120+ บาท/กก. เหลือเพียงสองหลักในเดือนพฤษภาคม หรือ ต่ำกว่า 95 บาท/กก. นับเป็นระดับราคาที่ต่ำสุดในรอบ 5 ปี  และสร้างความเดือดร้อนให้กับเกษตรกรอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อเสนอเพื่อแก้ไขวิกฤตดังกล่าวในระยะยาว โดยหน่วยงานภาครัฐ อย่างกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกรมวิชาการเกษตร ที่แนะนำว่า ควรเร่งดำเนินมาตรการเชิงระบบเพื่อควบคุมมาตรฐานการผลิตทุเรียนให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของประเทศผู้นำเข้า โดยเฉพาะด้านคุณภาพและความปลอดภัยจากสารตกค้าง ควบคู่กับการส่งเสริมให้เกษตรกร ล้งหรือโรงคัดบรรจุผลไม้ร่วมกันรับผิดชอบกระบวนการผลิต หากพบว่าล้งละเมิดมาตรฐาน ควรมีมาตรการลงโทษอย่างชัดเจน เช่น การห้ามส่งออกชั่วคราวหรือดำเนินคดีตามกฎหมาย

นอกจากนี้ ควรสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการคัดแยกคุณภาพ เช่น เครื่องวัดเปอร์เซ็นต์แป้ง เครื่องเอกซเรย์ภายในผลทุเรียน และระบบติดตามตรวจสอบย้อนกลับผ่าน QR Code เพื่อลดข้อผิดพลาดและสร้างความโปร่งใส พร้อมทั้งสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรผลิตทุเรียนคุณภาพในระยะยาว

ทั้งนี้ ทีดีอาร์ไอ มองว่า ปัญหาความท้าทายที่มีความซับซ้อนและหลากหลายนี้ จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ และบูรณาการโดยอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคเกษตรกร เพื่อรักษาความเป็นผู้นำของไทยในตลาดโลกและสร้างความเชื่อมั่นและยั่งยืนให้แก่อุตสาหกรรมทุเรียนไทยในระยะยาว